Neurologopeda kojarzy się niemal automatycznie z gabinetem pełnym dziecięcych zabawek i ćwiczeniami dla przedszkolaka uczącego się prawidłowo wymawiać głoskę „r”. Tymczasem znacząca część pacjentów neurologopedycznych to osoby dorosłe – niektóre zmagają się z wadą wymowy, którą noszą od dzieciństwa i nigdy nie zdecydowały się jej skorygować, inne trafiają do gabinetu po udarze, urazie czy w wyniku innych zmian neurologicznych wpływających na mowę.

Dlaczego wady wymowy nie zawsze mijają same

Wbrew powszechnemu przekonaniu, wady wymowy nieskorygowane w dzieciństwie rzadko ustępują samoistnie wraz z wiekiem – dorosły mózg i aparat mowy po prostu utrwalają nieprawidłowy wzorzec artykulacyjny na tyle mocno, że bez świadomej pracy terapeutycznej pozostaje on niezmieniony przez dekady. Seplenienie, nieprawidłowa wymowa głoski „r”, czy inne zaburzenia artykulacyjne, które nie zostały skorygowane w dzieciństwie, u wielu dorosłych stają się źródłem dyskomfortu w sytuacjach zawodowych i towarzyskich – podczas wystąpień publicznych, rozmów kwalifikacyjnych czy po prostu w codziennych interakcjach, gdzie świadomość własnej wymowy potrafi budzić niepewność i unikanie sytuacji wymagających mówienia na forum.

Wady wymowy nabyte w wyniku zmian neurologicznych

Osobną, znacznie poważniejszą kategorią są zaburzenia mowy powstałe w wyniku udaru, urazu głowy, chorób neurodegeneracyjnych czy innych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym. W przeciwieństwie do wad wymowy utrwalonych od dzieciństwa, te zaburzenia pojawiają się nagle i mogą dotyczyć nie tylko artykulacji, ale też rozumienia mowy, doboru słów czy budowania zdań. Praca neurologopedy w takich przypadkach ma zupełnie inny charakter niż korekcja klasycznej wady wymowy – wymaga ścisłej współpracy z neurologiem, precyzyjnej diagnostyki funkcjonalnej oraz często długotrwałej, systematycznej terapii, dostosowanej do konkretnego rodzaju i stopnia uszkodzenia. Wczesne rozpoczęcie takiej terapii, najlepiej możliwie szybko po zdarzeniu, które spowodowało zaburzenie, ma bardzo duże znaczenie dla ostatecznych efektów rehabilitacji mowy.

Problemy z połykaniem – zaburzenie, o którym rzadko się mówi

Neurologopeda zajmuje się nie tylko wymową, ale też funkcją połykania, która u dorosłych bywa zaburzona z bardzo różnych przyczyn – zmian neurologicznych, powikłań po zabiegach w obrębie głowy i szyi, czy naturalnych procesów związanych ze starzeniem się organizmu. Trudności w połykaniu, określane fachowo jako dysfagia, potrafią znacząco obniżać jakość życia, a w niektórych przypadkach stanowić realne zagrożenie zdrowotne, związane z ryzykiem zachłyśnięcia. Terapia neurologopedyczna w tym obszarze obejmuje ćwiczenia wzmacniające mięśnie zaangażowane w proces połykania oraz naukę technik ułatwiających bezpieczne przyjmowanie pokarmów, co bywa kluczowym elementem powrotu do sprawności po niektórych schorzeniach neurologicznych.

Kiedy dorosły powinien rozważyć wizytę u neurologopedy

Wizyta u neurologopedy ma sens zarówno wtedy, gdy dorosła osoba od lat świadomie boryka się z wadą wymowy i wreszcie decyduje się na jej skorygowanie, jak i wtedy, gdy pojawiają się nagłe, niepokojące zmiany w sposobie mówienia – niewyraźna artykulacja, trudność w znajdowaniu słów, zmiana barwy głosu bez wyraźnej przyczyny czy problemy z płynnością wypowiedzi. W przypadku nagłych zmian, szczególnie jeśli towarzyszą im inne objawy neurologiczne, konieczna jest pilna konsultacja lekarska, ponieważ mogą one sygnalizować poważniejszy problem zdrowotny wymagający natychmiastowej diagnostyki. W przypadku wad wymowy utrwalonych od dzieciństwa nie ma natomiast żadnego „zbyt późno” – terapia u dorosłego pacjenta jest w pełni możliwa i skuteczna, choć zwykle wymaga większej świadomej pracy i systematyczności niż u dziecka.

Jak wygląda terapia u dorosłego pacjenta

Proces terapeutyczny u dorosłego różni się od pracy z dzieckiem przede wszystkim tym, że opiera się w dużej mierze na świadomej, samodzielnej pracy pacjenta między sesjami, a nie na zabawowej formie ćwiczeń typowej dla terapii dziecięcej. Dorosły pacjent zwykle lepiej rozumie mechanikę powstawania danego zaburzenia, co pozwala na bardziej bezpośrednią, techniczną pracę nad korekcją wzorca artykulacyjnego. Czas trwania terapii zależy od rodzaju i utrwalenia problemu – korekcja pojedynczej głoski może zająć kilka tygodni regularnych ćwiczeń, natomiast rehabilitacja mowy po zdarzeniu neurologicznym bywa procesem znacznie dłuższym, wymagającym cierpliwości zarówno od pacjenta, jak i terapeuty.

Neurologopedia w CopernicusMed

W Centrum Medycznym CopernicusMed neurologopedię prowadzi Aneta Zwara, oferując wsparcie zarówno w klasycznej terapii zaburzeń mowy i wymowy, jak i w bardziej złożonych przypadkach związanych z zaburzeniami komunikacji i połykania. Konsultacja neurologopedyczna dostępna jest dla pacjentów w każdym wieku, a plan terapii ustalany jest indywidualnie, w zależności od rodzaju i przyczyny zgłaszanego problemu. Dorośli pacjenci zastanawiający się nad skorygowaniem wady wymowy albo zauważający niepokojące zmiany w sposobie mówienia mogą umówić się na konsultację telefonicznie lub przez formularz kontaktowy dostępny na stronie kliniki w Toruniu.

Zobacz również nas na

Facebooku

oraz  skontaktuj się z nami